Ciberseguridade
En Galiciencia, cada ano convertemos a curiosidade en proxectos: ideas que nacen na aula, en casa ou no laboratorio, e que acaban tomando forma con experimentos, prototipos e demostracións. Este ano a temática convídanos a mirar cara a un “laboratorio” enorme e invisible que está en todas partes: o mundo dixital. A ciberseguridade é, en esencia, a ciencia de protexer información, sistemas e persoas nunha contorna onde case todo se conecta: móbiles, computadores, redes do centro, plataformas educativas, sensores, robots, impresoras 3D, domótica, videoxogos ou dispositivos de saúde.
O dixital non é só tecnoloxía: é confianza. Cando compartimos datos, cando traballamos na nube, cando un dispositivo envía unha medida ou un programa toma unha decisión, asumimos que ese proceso é fiable. Pero esa confianza é fráxil: unha ligazón enganosa, un contrasinal débil, un móbil sen actualizar ou unha rede mal configurada poden abrir a porta a problemas reais. Phishing, suplantación de identidade, roubo de datos, sabotaxe de sistemas ou secuestro de arquivos (ransomware) son nomes que soan afastados… ata que afectan a unha aula, a un proxecto ou a unha familia.
Para profesorado e alumnado, a ciberseguridade é unha oportunidade perfecta para facer ciencia aplicada con impacto. Permite investigar, medir e demostrar: que contrasinais resisten mellor e por que? Como se detecta unha mensaxe fraudulenta? Que cambia ao engadir dobre factor de autenticación? Como se pode cifrar información e comprobar a súa integridade? Que pegada deixamos ao navegar? Como inflúe o “factor humano” nos fallos? Aquí caben a informática e as matemáticas, pero tamén a psicoloxía, a comunicación, a ética e o deseño de sistemas.
Os retos actuais son apaixonantes porque evolucionan rápido. A intelixencia artificial xa axuda a defender sistemas, pero tamén a crear enganos máis cribles. E a medida que crecen o Internet das cousas, a robótica educativa e os proxectos con sensores, tamén crece a necesidade de pensar en seguridade desde o principio: construír non só para que funcione, senón para que sexa resistente, verificable e seguro.
A ciberseguridade non vai de medo, vai de coñecemento. De aprender a protexer as nosas ideas, os nosos datos e o noso traballo; de deseñar experimentos que expliquen o invisible; e de demostrar, con proxectos científicos, que un futuro dixital mellor constrúese entendendo como se coida. En Galiciencia, este ano, a investigación tamén se pon un “casco” e unha “fechadura”: para explorar con liberdade e crear con confianza.
